GFT en natte fractie

Als alle GFT in Nederland zou worden benut voor de productie van groen gas, kunnen circa 55.000 huishoudens van gas worden voorzien. Het gas is ook geschikt als transportbrandstof.

Dat niet alle GFT wordt gebruikt in vergisters heeft meerdere redenen:

  • Vervuild GFT is niet geschikt voor vergisting.
  • Composteerders kunnen vaak toe met een lage poortfee waardoor zij gecontracteerd worden bij de aanbesteding van GFT.
  • Het aanbod van GFT sterk seizoensgebonden, waardoor de GFT-vergisters in de winterperiode afhankelijk zijn van andere biomassastromen of hun productie moeten verlagen.

Nederland produceert jaarlijks ongeveer 1,3 miljoen ton GFT. Hiervan wordt 380.000 ton via vergisting omgezet naar duurzame energie. Dit terwijl GFT vergistingscapaciteit heeft van 630.000 ton.

Verhogen energieproductie GFT

De energieproductie uit GFT is te verhogen door een groter aandeel van groente en fruit (GF-deel) ten opzichte van tuinafval. Dit kan door in appartementen het GF-deel apart in te zamelen. Met dit afval wordt de GFT-fractie calorisch verrijkt en neemt het biogas per ton materiaal toe.

Verder kan de organisch natte fractie (ONF-materiaal) uit huisvuil met GFT worden meevergist. Dat levert een hogere energieproductie op. Bovendien is er dan gedurende het hele jaar een basisvolume substraat voor vergisting beschikbaar. Dit zou ook kunnen gelden voor keukenafval (500.000 ton per jaar) en provinciaal bermgras. Dit gras heeft de status van afvalstof, waardoor het niet in een co-vergister kan worden verwerkt. Voor andere bermgrassen is dit wel toegestaan.

Aanbestedingen

Lagere overheden kunnen vergisting van GFT stimuleren door bij het verstrekken van GFT-contracten te onderzoeken of vergistingscapaciteit in de regio voorhanden is om het GFT duurzaam in te zetten.

“Een derde van het GFT wordt nu met het restafval verbrand, terwijl in GFT veel stoffen zitten die nog prima gebruikt kunnen worden. Tuinafval en fruit kunnen bijvoorbeeld worden vergist en gecomposteerd. Door GFT beter te scheiden reduceren we de hoeveelheid restafval enorm.”

GFT als grondstof voor de chemie

GFT is een heterogene afvalstroom die bovendien sterk in samenstelling varieert. De verwachting is dat in de toekomst het merendeel van GFT als grondstof voor de chemie gaat dienen. Voor gewenste biobased toepassingen als pyrolyse, vergassing en torrefractie zijn nog technologische ontwikkelingen nodig. De markt verwacht dat die technieken binnen enkele jaren toepasbaar zijn. Tot die tijd blijven vergisten en (na)composteren de belangrijkste afzetkanalen van GFT. Naast duurzame energie levert GFT organische stoffen op voor de landbouw.

Organische natte fractie (ONF)

De grijze restfractie die vrijkomt bij huishoudens bevat nog ongeveer 35% organisch materiaal. Dit wordt organische natte fractie (ONF) genoemd. Via vergisting kan uit de ONF zo’n 160 miljoen m3 groen gas worden geproduceerd.

Jaarlijks produceren de Nederlandse huishoudens zo’n 2,6 miljoen ton ONF-materiaal; voldoende om 100.000 huis­houdens jaarlijks te voorzien van warmte. Ondanks inspanningen van de overheid om GFT apart in te zamelen, daalt het percentage ONF nauwelijks. Er is tegenwoordig goede technologie beschikbaar om de ONF-fractie uit huisvuil af te scheiden.

Huisvuilverbranding

ONF wordt in Nederland alleen vergist als onvoldoende warmte-afzet uit huisvuilverbranding mogelijk is. Door ONF te scheiden van huisvuil en te vergisten kan er alsnog duurzame energie van gemaakt worden in de vorm van gas of elektriciteit. Bijkomend voordeel is dat het ONF-digestaat na het vergisten een lager volume heeft. Dit digestaat is afval dat in Nederland tegen hoge kosten verbrand moet worden.
Vuilverbrander OMRIN in Oudehaske en de VAM in Wijster scheiden het ONF van het huisvuil. Uit het organische afval wordt via vergisting biogas geproduceerd en op aardgaskwaliteit gebracht. Als groen gas wordt het vervolgens ingevoed op het openbare gasnet.

Terugwinnen materialen uit afval

Goede nascheidingsinstallaties voor restafval leveren naast stromen als plastics en metalen ook een vrij zuivere ONF-fractie op. Doordat plastics of metalen extra opbrengsten opleveren, kan een fractie overblijven met een lage kostprijs voor vergisting. De bruto energieopbrengst daalt weliswaar vanwege de verwaarding van de restfracties, maar de energieproductie uit het ONF-materiaal stijgt vanwege de zuiverheid van de restfracties.

Interessante optie

Door de nieuwe mogelijkheden van verwaarding van reststromen via nascheiding, wordt het voor een aantal vuilverbranders interessanter om het apart vergisten van ONF te overwegen. Dit kan door het toepassen van nieuwe scheidingstechnologieën. Een andere mogelijkheid is het vergisten van zuiveringsslib in combinatie met ONF. Afvalverwerker AEB in Amsterdam heeft een aanbesteding uitgeschreven voor de bouw van een vergister voor zowel ONF als slib. Deze vergister moet 1 mei 2017 operationeel zijn. Bij Twence in Hengelo bekijkt men momenteel of er een businesscase is om ONF te vergisten. Bij Dong Energy wil men via een nieuwe scheidingstechnologie fracties produceren met een goede marktwaarde, waarna het ONF-residu overblijft voor biogasproductie.

Directe levering warmte, stroom of stoom

Vergisten van het organische materiaal uit huisvuil voor biogas is niet altijd zinvol. Bij sommige verbrandingsinstallaties is de vrijgekomen warmte direct inzetbaar. Afvalverbrander EEW in Delfzijl gebruikt een verbrandingstechnologie voor de restfractie met een energierendement hoger dan 80%. Het bedrijf levert stoom en stroom aan de naastgelegen industrie. Afvalverbrander AVR in Duiven scheidt het huisvuil niet, maar verbrandt het direct. Zij leveren stoom, stadsverwarming en stroom. AVR is hier geïnteresseerd in levering van warmte aan een derde partij. Bijvoorbeeld voor het produceren van groen gas uit anaerobe vergisting.

Zaak is wel een erkende toepassing te vinden voor het digestaat uit ONF-vergisting. In Nederland mag het niet dienen als meststof in de landbouw. In het buitenland is dit soms wel toegestaan. Export is dan een mogelijkheid. Ook kan het eventueel in bouwmaterialen worden verwerkt.

Afschrijvingen

De combinatie van nascheiding (terugwinning van materialen) met duurzame energie uit ONF is uitgaande van een gesloten kringloop te verkiezen boven afvalverbranding. Doordat afvalverbranders veelal langjarige contracten over energielevering hebben afgesloten en installaties nog deels moeten worden afgeschreven, is omschakeling financieel vaak niet direct mogelijk. De overheid zou als aandeelhouder van deze installaties de combinatie van terugwinning van materialen en ONF-vergisting kunnen stimuleren als nieuwe contracten worden afgesloten. Het apart afscheiden en vergisten van ONF-materiaal uit restafval is voor verschillende afvalverbranders immers een serieuze optie die nader onderzocht kan worden.